Sociale Rechtvaardigheid

7 april 2011 § Een reactie plaatsen

Sociale Rechtvaardigheid
door Robert Poort

We kunnen drie manieren onderscheiden waarop we als mormoonse christenen hulp kunnen bieden wanneer geconfronteerd met menselijk lijden: liefdadigheid, maatschappelijke zorg, en sociale rechtvaardigheid.

Liefdadigheid is een directe, vaak persoonlijke manier om hulp te bieden, maatschappelijke zorg helpt individuen te functioneren in de samenleving, en sociale rechtvaardigheid streeft naar een rechtvaardige maatschappij; een samenleving waarin het welzijn van de een niet ten koste gaat van het welzijn van de ander.

Het onderscheid tussen liefdadigheid en sociale rechtvaardigheid kan worden verduidelijkt middels de vaak aangehaalde uitspraak van de Braziliaanse R.K. bisschop Dom Helder Camara:
“Ik wordt een heilige genoemd omdat ik voedsel verstrek aan de armen; als ik vraag waarom er eigenlijk zoveel armen zijn, noemt mij men een communist.”

Liefdadigheid en in het verlengde daarvan maatschappelijke zorgverlening, richten zich op hulpverlening; sociale rechtvaardigheid stelt de vraag waarom er zoveel behoeftigen zijn, en streeft vervolgens naar verandering van de strukturen die er aan ten grondslag liggen.
Liefdadigheid en maatschappelijke zorg worden meestal in dankbaarheid aanvaard, oproepen tot sociale rechtvaardigheid worden meestal minder in dank afgenomen, vaak zelfs als aanstootgevend beschouwd.
In de schriften vinden we talrijke van dergelijke “aanstootgevende” voorbeelden. In 750 AD was het de profeet Amos die met een beschuldigende vinger wees naar het welvarende noordelijke deel van de Joodse Staat onder koning Jeroboam II.
Amos beschuldigde de heersende klasse er van liever handel te drijven dan begaan te zijn met de armen, ook stelde hij de voorkeur van de elite voor godsdienstig ritueel boven sociale rechtvaardigheid aan de kaak.

4 Hoort dit, gij, die den nooddruftige opslokt! en dat om te vernielen de ellendigen des lands;
5 Zeggende: Wanneer zal de nieuwe maan overgaan, dat wij leeftocht mogen verkopen? en de sabbat, dat wij koren mogen openen? verkleinende de efa, en den sikkel vergrotende, en verkeerdelijk handelende met bedrieglijke weegschalen;
6 Dat wij de armen voor geld mogen kopen, en den nooddruftige om een paar schoenen; dan zullen wij het kaf van het koren verkopen.

Amos 8:4-6 is een scherpe veroordeling van sociale onrechtvaardigheid die niet onder stoelen of banken wordt gestoken, aanstootgevend of niet.

Als heiligen der laatste dagen bedrijven we veel liefdadigheid, en dat is maar goed ook, want er is veel nood in de wereld. Financiele bijdragen als vastengaven en giften t.b.v. humanitaire acties, maar ook persoonlijke bijdragen in de vorm van tijd en energie vallen er onder. Denk aan huisonderwijs en huisbezoek, dienstbetoonprojecten en niet te vergeten gebed en een positieve, inspirerende levenshouding. Prachtige voorbeelden van liefdadigheid die alle steun verdienen.

Als voorbeeld van maatschappelijke zorg kennen we in de VS het kerkelijk Bureau voor Maatschappelijke Zorg. Individuele leden van de kerk kunnen er terrecht bij relatieproblemen, werkeloosheid, adoptie e.d. Het bekende Deseret Industries is aktief op het gebied van werkverschaffing. Bijzondere kerkelijke zendingen, alsmede particuliere initiatieven, verzorgen wereldwijde educatieve ondersteuning, medische zorg en agrarische adviezen. In vele welvarende landen is maatschappelijke zorg vaak een rol vervuld door overheidsinstanties, maar het uitgangspunt is hetzelfde: individuele burgers te helpen functioneren in de maatschappij. Er is altijd grote behoefte aan maatschappelijke zorg.

Sociale rechtvaardigheid streeft naar een rechtvaardige maatschappij; een samenleving waarin het welzijn van de een niet ten koste gaat van het welzijn van de ander. Ze stelt de vraag waarom er zoveel behoeftigen zijn, en streeft vervolgens naar verandering van de strukturen die er aan ten grondslag liggen. Wat heeft ons kerkelijk lidmaatschap van doen met verandering van maatschappelijke strukturen? Moeten we ons juist niet verre van wereldse zaken houden? Dergelijke vragen worden veelvuldig gesteld. Het evangelie is een persoonlijke zaak, maar tegelijkertijd ook een maatschappelijke aangelegenheid, het is een kwestie van wisselwerking en evenwicht tussen de twee. Het eerste presidentschap van de kerk moedigt ons nadrukkelijk aan “tot aktieve deelname aan het politieke, bestuurlijke, en maatschappelijke leven.”

Heiligen der laatste dagen voelen zich soms geisoleerd op godsdienstig terrein, en zijn mede daardoor misschien wat minder betrokken bij het openbare leven. Bovendien is men vaak zo in de weer binnen de kerk met christelijke dienstverlening dat er weinig tijd over lijkt te blijven voor maatschappelijke betrokkenheid, met in het achterhoofd wellicht de gedachte dat de samenleving zich immers weinig gelegen laat liggen aan mormoonse ideen… Jammer, want de “herstelling” is niet slechts een historisch religieus feit, maar juist vooral ook een oproep tot voortdurende persoonlijke en sociale vernieuwing. Als individuele heiligen der laatste dagen kunnen we een unieke en waardevolle bijdrage leveren in de samenleving als het gaat om sociale rechtvaardigheid.

Tenslotte blijven aldus liefdadigheid, maatschappelijke zorg, en sociale rechtvaardigheid; en om met de apostel Paulus te spreken: “deze drie; doch de meeste van deze is de liefde.” (I Korinthiers 13) Het moge duidelijk zijn dat in ons streven naar grotere maatschappelijke en politieke betrokkenheid, de liefde steeds ons uitgangspunt moet zijn.

Waar ben ik?

Je bekijkt artikelen getagd met liefdadigheid voor De Mormoonse Arbeider.